„შეძლებს თუ არა ფონ დერ ლაიენი კონტინენტის ეკონომიკური დაღმასვლის შეჩერებას" - POLITICO იმ საკითხებს ასახელებს, რომლებიც ევროკომისიის პრეზიდენტის პოლიტიკურ მემკვიდრეობას განსაზღვრავს

POLITICO-ს ცნობით, ევროკომისიის პრეზიდენტს ურსულა ფონ დერ ლაიენს მეორე ვადის დასრულებამდე სამი წელი რჩება. ამ პერიოდში მან ევროპული ინდუსტრია უნდა გააძლიეროს, ევროკავშირის წესები დაიცვას, უსაფრთხოება გააძლიეროს, უკრაინას მხარდაჭერა გაუწიოს, ბლოკი გააფართოოს და ამ ყველაფრის დაფინანსებაც უზრუნველყოს.

ურსულა ფონ დერ ლაიენს საკუთარი პოლიტიკური მემკვიდრეობის დასამკვიდრებლად სამი წელი რჩება, თუმცა ეს მარტივი არ იქნება. ფონ დერ ლაიენის მეორე ვადა 2029 წელს დასრულდება და ამ დროისთვის ის ევროკომისიას უკვე ათი წლის განმავლობაში უხელმძღვანელებს.

POLITICO ექვს მთავარ გამოწვევას ასახელებს, რომლებიც სავარაუდოდ ფონ დერ ლაიენის თანამდებობაზე დარჩენილ პერიოდს განსაზღვრავს.

1. ევროპის დაღმასვლის შეჩერება

შეძლებს თუ არა ფონ დერ ლაიენი კონტინენტის ეკონომიკური დაღმასვლის შეჩერებას — თუ ევროპული ინდუსტრიის ტრადიციული ცენტრების გაქრობას შეესწრება?

სწორედ ფონ დერ ლაიენმა სთხოვა იტალიის ყოფილ პრემიერ-მინისტრსა და ევროპის ცენტრალური ბანკის ყოფილ ხელმძღვანელს, მარიო დრაგის, ევროპის კონკურენტუნარიანობის შესახებ ანგარიში მოემზადებინა.

დრაგის შეფასება მკაცრი იყო. მისი თქმით, „თუ ზომებს არ მივიღებთ, მოგვიწევს არჩევანის გაკეთება კეთილდღეობას, გარემოსა და თავისუფლებას შორის“.

დრაგიმ ევროპას მოუწოდა, ყოველწლიურად დამატებით 800 მილიარდი ევრო ჩადოს ეკონომიკაში, რათა თავი დააღწიოს დაბალი პროდუქტიულობისა და სუსტი ეკონომიკური ზრდის მდგომარეობას, რის გამოც ევროპა საერთაშორისო ასპარეზზე აშშ-სა და ჩინეთს ჩამორჩება.

ფონ დერ ლაიენმა პირობა დადო, რომ დრაგის გაფრთხილებებს ინდუსტრიულ სტრატეგიად გარდაქმნიდა, თუმცა გამოწვევები სერიოზულია.

2. ევროკავშირის რეგულაციების დაცვა ტრამპისგან

შეძლებს თუ არა ფონ დერ ლაიენი ტექნოლოგიური გიგანტების კონტროლს ისე, რომ კონკურენციის, მონაცემთა დაცვის, ციფრული სუვერენიტეტისა და ბავშვების უსაფრთხოების საკითხებზე ევროკავშირის თითოეული გადაწყვეტილება ტრანსატლანტიკურ დაპირისპირებად არ იქცეს?

ციფრული ბაზრების შესახებ კანონი და ციფრული სერვისების შესახებ კანონი უკვე აღსრულების ეტაპზეა. ევროკავშირის მიერ Apple-ის, Meta-სა და Google-ისთვის დაკისრებულმა ჯარიმებმა ვაშინგტონის გაღიზიანება უკვე გამოიწვია.

ფონ დერ ლაიენი ასევე მხარს უჭერს გეგმას, რომელიც 13 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალური მედიის გამოყენების შეზღუდვას ითვალისწინებს. ამ ნაბიჯმა შესაძლოა აშშ-ის პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციასთან დაპირისპირება კიდევ უფრო გაამწვავოს.

3. კლიმატის კრიზისთან ბრძოლა მწვანე რეგულაციების შემცირების პარალელურად

„მწვანე შეთანხმება“ ფონ დერ ლაიენის პირველი ვადის მთავარი პროექტი იყო. თუმცა ევროკავშირში ულტრამემარჯვენე ძალების გაძლიერებისა და იმ კრიტიკის ფონზე, რომ მწვანე რეგულაციები ევროპის ინდუსტრიულ პრობლემებს ამძიმებს, ფონ დერ ლაიენს ახლა იმ პოლიტიკის უკან დახევა უწევს, რომლის განხორციელებაც თავად დაიწყო.

ევროპის მასშტაბით ფერმერები საპროტესტო აქციებს მართავდნენ, ინდუსტრია და მთავრობები კი რეგულაციების გამარტივებას მოითხოვენ.

ამასთან, ევროპა ექსტრემალური სიცხის ტალღების, ტყის ხანძრებისა და კლიმატური რისკების გაუარესების წინაშე დგას, რაც გარემოს დაცვის მიმართულებით მოქმედებას კიდევ უფრო აუცილებელს ხდის.

თუ ფონ დერ ლაიენი „მწვანე შეთანხმებას“ ზედმეტად შეასუსტებს, შესაძლოა მოქალაქეებისა და მისი პოლიტიკური პარტნიორების ნდობა დაკარგოს. თუმცა, თუ ამბიციურ რეგულაციებს შეინარჩუნებს, შესაძლოა პოლიტიკური წინააღმდეგობა კიდევ უფრო გაძლიერდეს.

4. ევროპის და უკრაინის დაცვა

ევროპის უსაფრთხოების შესახებ დებატები „სტრატეგიული ავტონომიის“ შესახებ სიტყვიერი განცხადებებიდან უკვე გადავიდა გაცილებით უფრო გადაუდებელ კითხვებზე: საიდან მიიღოს ევროპამ იარაღი და როგორ შეაკავოს რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი?

ევროკავშირი თავდაცვის ხარჯებს ზრდის, მხარს უჭერს ერთობლივ შესყიდვებს და ცდილობს თავდაცვის ინდუსტრიული შესაძლებლობების გაფართოებას, მათ შორის 150-მილიარდიანი SAFE პროგრამის მეშვეობით.

თუმცა წევრი ქვეყნების მთავრობებს შორის კვლავ არსებობს უთანხმოება როგორც იმაზე, რამდენი უნდა დაიხარჯოს თავდაცვაზე, ისე იმაზე, თუ როგორ უნდა დაიხარჯოს ეს თანხა.

მთავარი გამოცდა ის იქნება, შეძლებს თუ არა ევროპა დამოუკიდებელი თავდაცვის ინდუსტრიის შექმნას იმ პირობებში, როდესაც ტრამპის ადმინისტრაცია ნატოს ალიანსის მიმართ არაერთხელ გამოთქვამს სკეპტიკურ დამოკიდებულებას.

ფონ დერ ლაიენს ასევე მოუწევს უზრუნველყოს, რომ რუსეთთან შესაძლო სამშვიდობო მოლაპარაკებების დაწყების შემთხვევაში უკრაინა მოლაპარაკების მაგიდასთან მაქსიმალურად ძლიერ პოზიციაში აღმოჩნდეს.

5. ევროკავშირის გაფართოება

უკრაინა, მოლდოვა და დასავლეთ ბალკანეთის ქვეყნები ევროკავშირთან დაახლოების გზაზე წინ წავიდნენ, თუმცა გაფართოების პოლიტიკური მხარდაჭერა არ ნიშნავს, რომ ბლოკი ახალი წევრების მისაღებად უკვე მზად არის.

კანდიდატმა ქვეყნებმა კვლავ უნდა განახორციელონ რთული რეფორმები კანონის უზენაესობის, კორუფციისა და სასამართლოს დამოუკიდებლობის მიმართულებით.

ამჟამინდელი წევრი ქვეყნები კი შეშფოთებულნი არიან გაფართოების ღირებულებით, მომავალში საჭირო დაფინანსებითა და იმით, შეძლებს თუ არა ევროკავშირის ინსტიტუტები 30-ზე მეტი წევრის პირობებში ეფექტიანად ფუნქციონირებას.

თუმცა ფონ დერ ლაიენმა უნდა აჩვენოს, რომ ევროკავშირში გაწევრიანება კვლავ რეალური და სანდო პროცესია და არა მუდმივად გადადებული დაპირება - მანამდე, სანამ ევროკავშირის „მოსაცდელ ოთახში“ მყოფ ქვეყნებს მოთმინება ამოეწურებათ და ისინი ალიანსებისთვის სხვაგან დაიწყებენ ძებნას.

6. ყველაფრის დაფინანსება

ევროკავშირის მომდევნო გრძელვადიანი ბიუჯეტი განსაზღვრავს, რომელი ამ გამოწვევების მოგვარებას შეძლებს რეალურად ფონ დერ ლაიენი.

ევროკომისიამ 2028-2034 წლებისთვის თითქმის 2 ტრილიონი ევროს მოცულობის ბიუჯეტი წარადგინა, თუმცა ამ გეგმასთან დაკავშირებით ორი მყარი ბანაკი უპირისპირდება ერთმანეთს.

ე.წ. „ერთიანობის პოლიტიკის მეგობრები“, მათ შორის იტალია, საბერძნეთი, პოლონეთი და ესპანეთი ტრადიციული მიმართულებებისთვის, განსაკუთრებით ერთიანობის პოლიტიკისა და საერთო სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკისთვის, მეტ დაფინანსებას ითხოვენ და სურთ, ეს თანხები ნაცნობი ეროვნული და რეგიონული არხებით გაიცეს.

მეორე ბანაკი, რომელშიც შედარებით ფრთხილი ფინანსური პოლიტიკის მომხრე ქვეყნები, გერმანია, შვედეთი, დანია და ნიდერლანდები შედიან, ნაკლები ხარჯვისა და თანხების განსხვავებული განაწილების მომხრეა. ისინი მეტ დაფინანსებას ითხოვენ ინოვაციებისთვის, თავდაცვისა და ევროპის ინდუსტრიული შესაძლებლობების გასაძლიერებლად.

2027 წელს ევროკავშირის რამდენიმე უმსხვილეს ქვეყანაში, მათ შორის საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთსა და პოლონეთში, არჩევნები გაიმართება.

ზოგ პოლიტიკოსს გაუჭირდება ამომრჩევლებისთვის იმის ახსნა, თუ რატომ უნდა გაიგზავნოს მეტი თანხა ბრიუსელში, სხვებს კი იმის განმარტება მოუწევთ, რატომ უნდა შემცირდეს ტრადიციული მიმართულებების დაფინანსება.